0 LIVE

Υγεία: Ιός Embola- Είναι χαμηλή επικινδυνότητα για την Ευρώπη;

1

 

Από τον περασμένο Φεβρουάριο μια πρωτοφανούς μεγέθους επιδημία του ιού Ebola πλήττει χώρες της Δυτικής Αφρικής και συγκεκριμένα τη Γουινέα, τη Σιέρρα Λεόνε, τη Λιβερία και πρόσφατα τη Νιγηρία. Η επιδημία που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί στην ιστορία του ιού, τόσο σε αριθμό νοσούντων, όσο και σε αριθμό ασθενών που έχουν καταλήξει από τη λοίμωξη που προκαλεί ο ιός Ebola. Ήδη έχουν καταγραφεί περισσότερα από 1.800 κρούσματα και πάνω από 1000 θάνατοι, όταν στην επιδημία του Ebola το 1976 είχαν χάσει τη ζωή τους 400 άτομα και από τότε μέχρι σήμερα μόνο άλλες τρεις φορές, το 1995, το 2000 και το 2008 οι θάνατοι είχαν υπερβεί ή φθάσει τους 200. Αποτέλεσμα της σημερινής επιδημίας είναι η κινητοποίηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και άλλων διεθνών υγειονομικών υπηρεσιών για τη λήψη άμεσων μέτρων που θα οδηγήσουν στην αποτροπή της επέκτασης της επιδημίας και σε άλλες χώρες.

Ο ιός Ebola, μαζί με τον ιό Marburg, ανήκει στην οικογένεια των Filoviridae (νηματοϊοί). Πρόκειται για ιούς με παράξενο νηματοειδές σχήμα που προκαλούν αιμορραγικό σύνδρομο με μεγάλη θνητότητα. Ο ιός εμφανίστηκε το 1976 στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (πρώην Ζαΐρ), κοντά στον ποταμό Ebola. Από τότε καταγράφονται σποραδικά επιδημίες, κυρίως στηνυπο-σαχάρια Αφρική, ενώ ο ιός γνωρίζει μεγάλη δημοσιότητα για την οποία γράφτηκαν βιβλία και γυρίστηκαν ταινίες επιστημονικής φαντασίας.

Μέχρι σήμερα έχουν απομονωθεί 5 είδη του ιού, τα 4 από τα οποία προκαλούν λοίμωξη στον άνθρωπο, ενώ το 5ο προκαλεί λοίμωξη σε πρωτεύοντα θηλαστικά (χιμπατζήδες). Δεξαμενή του ιού στη φύση, θεωρείται ότι είναι η καρποφάγος νυχτερίδα. Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι οι νυχτερίδες της υπο-οικογένειας Pteropodinae που αφθονούν στα αφρικανικά δάση μεταφέρουν τον ιό χωρίς να προσβάλλονται από αυτόν. Επίσης, σχετικές έρευνες έδειξαν ότι ο ιός μπορεί να μεταφερθεί και από το γένος των νυχτερίδων Τadarida, υποδηλώνοντας ότι οι νυχτερίδες είναι σημαντική δεξαμενή του ιού. Ο ιός Marburg, που σχετίζεται με τον Ebola, βρέθηκε επίσης στην υπο-οικογένεια Pteropodinae στην Ουγκάντα.

Αρχικά ο ιός προσβάλλει τον άνθρωπο μέσω της στενής επαφής του με μολυσμένα άρρωστα ζώα, όπως χιμπατζήδες, γορίλες και αντιλόπες. Στη συνέχεια εξαπλώνεται από το ένα άτομο στο άλλο: από την άμεση επαφή με μολυσμένο αίμα, σωματικά υγρά ή όργανα, είτε έμμεσα μέσω της επαφής με αντικείμενα που έχουν μολυνθεί από σωματικά υγρά ασθενών. Ακόμη και αποθανόντες από τη λοίμωξη μπορεί να μεταφέρουν τον ιό, αν οι πενθούντες έχουν άμεση επαφή με το σώμα του νεκρού (πλύσιμο σώματος νεκρού). Η εμφάνιση σποραδικών κρουσμάτων στην Αφρική, συνήθως, ακολουθείται από μεγάλες νοσοκομειακές επιδημίες, που οφείλονται σε δευτερογενή μετάδοση λόγω της πολλαπλής χρήσης βελονών χωρίς αποστείρωση και της έλλειψης των απαραίτητων μέτρων ατομικής προστασίας για το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό.

Οι άνθρωποι είναι μολυσματικοί όσο το αίμα και οι εκκρίσεις τους περιέχουν τον ιό – σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι και επτά εβδομάδες αφού αναρρώσουν. Άτομα που επιβιώνουν είναι δυνατόν να μεταδώσουν την ασθένεια σεξουαλικά σχεδόν για δύο μήνες μετά την ανάρρωσή τους. Ειδικός χειρισμός με συνθήκες υψηλής ασφάλειας απαιτείται για τα δείγματα σωματικών υγρών και ιστών από νοσήσαντες ασθενείς. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι μετάδοση μέσω του αέρα δεν έχει τεκμηριωθεί.

Τα συμπτώματα εμφανίζονται 2-21 ημέρες από την έκθεση στον ιό (συνήθως 8-10 ημέρες). Τα πρώτα συμπτώματα του ιού μοιάζουν με αυτά της γρίπης, και περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, έντονη αδυναμία, μυαλγίες και αρθαλγίες. Και αυτό είναι μόνο η αρχή: το επόμενο στάδιο είναι κοιλιακά άλγη, έμετοι, διάρροιες και σε αρκετές περιπτώσεις αιμορραγικές εκδηλώσεις από το δέρμα και τους βλεννογόνους. Η θνητότητα είναι υψηλή και κυμαίνεται από 50 έως 90%.Για τη διάγνωση της νόσου, τυπικά εξαιρούνται άλλες ασθένειες με παρόμοια συμπτώματα, όπως η ελονοσία, η χολέρα και κατόπιν αναζητούνται στο αίμα του ασθενούςαντισώματα ειδικά έναντι του ιού ή και το γενετικό υλικό του ίδιου του ιού, προκειμένου να επιβεβαιωθεί η διάγνωση. Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία και οι ασθενείς αντιμετωπίζονται υποστηρικτικά με χορήγηση υγρών και ηλεκτρολυτών. Επίσης δεν υπάρχουν εμβόλια, αν και ορισμένα δοκιμάζονται, μαζί με νέες φαρμακευτικές θεραπείες.

Οι επιδημίες από τον ιό Ebola τα προηγούμενα χρόνια συνέβαιναν κυρίως σε απομακρυσμένα χωριά στην Κεντρική και Δυτική Αφρική, κοντά σε τροπικά δάση.Οι χώρες που πλήττονταν πιο συχνά ήταν ακόμα πιο ανατολικά: η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Ουγκάντα και το Σουδάν. Η πρόσφατη επιδημία είναι ασυνήθιστη, επειδή επικεντρώνεται στην Δυτική Αφρική και εξαπλώνεται σε αστικές περιοχές. Ξεκίνησε από μια απομακρυσμένη περιοχή της νοτιοανατολικής Γουινέας, αλλά έχει φτάσει πλέον στην πρωτεύουσα Κόνακρι (με πληθυσμό δύο εκατομμύρια). Παράλληλα έχει επεκταθεί στη γειτονική Λιβερία, στη Σιέρα Λεόνε και στη Νιγηρία. Η επιδημία φαίνεται να είναι εκτός ελέγχου, εξαιτίας του τρόπου που οι περιπτώσεις είναι διάσπαρτες σε διάφορες περιοχές σε όλη τη Γουινέα, που απέχουν εκατοντάδες χιλιόμετρα, ενώ θα χρειαστούν έως και 6 μήνες προκειμένου να περιοριστεί.

Με δεδομένο την έλλειψη ειδικής θεραπείας, η λήψη αυστηρών μέτρων περιορισμού της επιδημίας είναι επιβεβλημένη. Στα βασικά μέτρα πρόληψης περιλαμβάνεται η αποφυγή επαφής με τους ασθενείς και τα σωματικά υγρά τους. Το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό θα πρέπει να φορά γάντια και προστατευτικό εξοπλισμό. Η υγιεινή των χεριών είναι επίσης σημαντικό μέτρο περιορισμού της εξάπλωσης τόσο στο νοσοκομειακό περιβάλλον όσο και στην κοινότητα. Επιπλέον πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση αγρίων ζώων. Επίσης, στις χώρες που ενδημεί ο Ebola θα πρέπει να μην αγγίζονται αντικείμενα που θα μπορούσε να έχουν μολυνθεί με τον ιό.

Στην Ευρώπη μέχρι στιγμής επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία ότι δεν επίκειται μετάδοση του ιού, ή ακόμη και αν υπάρξει εισαγωγή του ιού, η εξάπλωση θα είναι πολύ περιορισμένη. Το γεγονός ότι ο ιός μεταδίδεται μόνο όταν ο ασθενής έχει συμπτώματα (κυρίως αιμορραγικές εκδηλώσεις) και όχι στην διάρκεια του χρόνου επώασης, περιορίζει τις πιθανότητες εξάπλωσης του Ebola σε μια Ευρωπαίκη χώρα. Το γεγονός αυτό περιορίζει επίσης την πιθανότητα να ταξιδεύει κάποιος με συμπτώματα της λοίμωξης και να μεταδώσει τη νόσο στη διάρκεια του ταξιδιού, δεδομένου ότι είναι δύσκολο να ταξιδεύει κάποιος με τη βαρειά συμπτωματολογία της νόσου. Στην παρούσα φάση ο ΠΟΥ έχει εξαγγείλει σχέδιο δράσης περίπου 100 εκατ. δολαρίων με στόχο την αναχαίτηση της επιδημίας στη Δυτική Αφρική. Η χώρα μας μέσω του ΚΕΕΛΠΝΟ, παρακολουθεί στενά το θέμα και λαμβάνονται τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα Συνεργασία όλων των φορέων και ετοιμότητα είναι απαραίτητες προυποθέσεις που θα συμβάλλουν στην αποφυγή εμφάνισης ή μετάδοσης του νόσου.

Αθανάσιος Τσακρής
Καθηγητής Μικροβιολογίας, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών


ping_om2
pali_om2
ksifaskia_om2
arsi_logo_trans (1)
par_om2
hbf.header-logo-regular
badminton_om2
(rugby)
SPORTSLAND_LOGO_small