0 LIVE

Ντόπινγκ: Μαθαίνουμε για να αποφεύγουμε

1

Όσοι ασχολούμαστε με τον αθλητισμό ή/και τον πρωταθλητισμό πρέπει να είμαστε ενημερωμένοι και για τα επικίνδυνα σημεία της ωραίας αυτής διαδρομής. Ένα από αυτά είναι το ντόπινγκ. Το πιο πιθανό είναι να μην τα συναντήσουμε ποτέ, αλλά καλό θα είναι να γνωρίζουμε κάποια πράγματα προκειμένου να αποφεύγονται οι πειρασμοί και οι πειραματισμοί. Στα πλαίσια αυτά το συγκεκριμένο σημείωμα έχει σκοπό να εξηγήσει με απλό τρόπο κάποια πράγματα που γονείς και αθλητές πρέπει να ξέρουν σχετικά με θέματα ντόπινγκ.

Ας πιάσουμε τα πράγματα από την αρχή :

Τι θεωρείται ντόπινγκ ;

Ντόπινγκ είναι η χρήση από έναν αθλητή/τρια ενός απαγορευμένου μέσου (απαγορευμένη ουσία ή απαγορευμένη μέθοδος) με σκοπό τη βελτίωση της αθλητικής του απόδοσης κατά τη διάρκεια των αγώνων ή κατά το στάδιο της προετοιμασίας του. Οι απαγορευμένες ουσίες ή μέθοδοι ορίζονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Αντιντόπινγκ (η γνωστή WADA) και ο κατάλογός τους ανανεώνεται κάθε χρόνο. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφέρουμε ότι ο όρος «φαρμακοδιέγερση» που χρησιμοποιείται σαν ελληνική απόδοση του όρου «ντόπινγκ» είναι περιοριστικός καθότι οι απαγορευμένες ουσίες δεν είναι μόνο φάρμακα.

Λίγη ιστορία

Στην ιστορία του αθλητισμού, φαινόμενα χρήσης ενισχυτικών ουσιών έκαναν την εμφάνισή τους ήδη από την αρχαιότητα. Στα μέσα περίπου του 19ου αιώνα καθιερώθηκε ο όρος «doping» για τις διεγερτικές ουσίες οι οποίες προήλθαν αρχικά από μίγματα που παρασκεύαζαν ιθαγενείς («dope» ή «doop»). Στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου αναφέρονται και τα πρώτα κρούσματα χρήσης διεγερτικών ουσιών. Μετά όμως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τις επιστημονικές ανακαλύψεις των αμφεταμινών (διεγερτικά) και των αναβολικών στεροειδών τα φαινόμενα του ντόπινγκ παρουσίασαν έξαρση.

Το 1968 η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) καθιερώνει τους ελέγχους ντόπινγκ σε Ολυμπιακούς Αγώνες αλλά με υποτυπώδη μέσα. Η πραγματική στροφή στην πολιτική αντι-ντόπινγκ έγινε μόλις το 1999 οπότε ιδρύεται η WADA που αναλαμβάνει τα ηνία στον πόλεμο κατά του ντόπινγκ και το 2003 τίθεται σε εφαρμογή η πρώτη έκδοση του Παγκόσμιου Κώδικα Αντιντόπινγκ που θέτει το νομικό πλαίσιο και τις διαδικασίες με βάση τις οποίες υποχρεωτικά εναρμονίζονται όλες οι χώρες και διεθνείς ομοσπονδίες.

Γιατί απαγορεύεται το ντόπινγκ ;

Οι λόγοι είναι ιατρικοί και ηθικοί. Ιατρικοί, γιατί καταρχήν τίθεται σε κίνδυνο η υγεία του αθλουμένου (εκτός από τα σοβαρά προβλήματα υγείας έχουν αναφερθεί ακόμα και θάνατοι που αποδεδειγμένα οφείλονταν σε κατάχρηση απαγορευμένων ουσιών, κυρίως τις δεκαετίες 1960-80, όπου υπήρχε και σχετική άγνοια για τα θέματα αυτά). Ηθικοί, γιατί ο χρήστης απαγορευμένων ουσιών παραβιάζει τους κανόνες και προσπαθεί να αποκτήσει ανέντιμο πλεονέκτημα έναντι των συναγωνιζόμενών του.

Ποιες είναι οι κυριότερες απαγορευμένες ουσίες και ποιοι οι κίνδυνοι από τη χρήση τους ;

Καταρχήν έχουμε τα αναβολικά στεροειδή που χρησιμοποιούνται κυρίως για ενίσχυση της μυικής μάζας. Μπορεί όμως να προκαλέσουν καρδιαγγειακές διαταραχές, βλάβες στο ήπαρ και τους νεφρούς, υπέρταση, δερματική ακμή, εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς, ρήξεις τενόντων, κατάγματα κόπωσης, ολιγοσπερμία στους άντρες κλπ.

Μια άλλη απαγορευμένη ουσία για την οποία γίνεται λόγος τα τελευταία χρόνια είναι ηερυθροποιητίνη (ΕPΟ). Η EPO είναι μια ορμόνη η οποία διεγείρει την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, αυξάνοντας με αυτόν τον τρόπο τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς. Το σημαντικότερο πρόβλημα από τη χρήση εξωγενούς ΕΡΟ είναι η ανεξέλεγκτη αύξηση του αιματοκρίτη με αποτέλεσμα οι τιμές του να φθάνουν σε επικίνδυνα επίπεδα με αυξημένο κίνδυνο καρδιακών επεισοδίων.

Επίσης, με τη λήψη συνθετικής EPO είναι δυνατόν να ανασταλεί η παραγωγή της από τον οργανισμό και να παρατηρηθεί απλασία του μυελού των οστών ως προς τα ερυθροκύτταρα. Η κατάσταση αυτή μπορεί να γίνει μόνιμη και να οδηγήσει τον αθλητή σε συνεχείς μεταγγίσεις αίματος για όλη του τη ζωή.

Η αυξητική ορμόνη είναι μια άλλη απαγορευμένη ουσία που θεωρείται ότι μπορεί να δώσει στον αθλητή τα «θετικά» αποτελέσματα των αναβολικών στεροειδών, χωρίς αυτός να υφίσταται τις αντίστοιχες ανεπιθύμητες ενέργειες και με πολύ μικρότερο κίνδυνο ανίχνευσης. Οι παρενέργειες είναι κυρίως η αύξηση του μεγέθους των οστών του προσώπου και ιδιαίτερα της κάτω γνάθου, μυοκαρδιοπάθεια, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, σεξουαλική ανικανότητα, οστεοπόρωση κ.ά.

Επίσης, η διάθεση και χρήση απομιμήσεων της αυξητικής ορμόνης είναι ευρύτατα διαδεδομένη στο παράνομο εμπόριο, λόγω της υψηλής τιμής της γνήσιας αυξητικής ορμόνης κάτι που την κάνει ακόμα πιο επικίνδυνη.

Τέλος οι διεγερτικές ουσίες μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στη θερμορύθμιση, επιθετικότητα, ζάλη, σύγχυση, παρανοϊκές ιδέες και παραισθήσεις, ευερεθιστότητα, αϋπνία, καρδιαγγειακές διαταραχές όπως στηθάγχη, αίσθημα παλμών, διαταραχές του καρδιακού ρυθμού και της αρτηριακής πίεσης αλλά και εκδηλώσεις από το γαστρεντερικό, όπως κοιλιακά άλγη, εμέτους αλλά και ανορεξία.

Επιπλέον, η συνεχής χρήση συμπαθομιμητικών παραγώγων (π.χ. αμφεταμίνες) μπορεί να οδηγήσει στην εξάρτηση.

Πώς όμως καταπολεμείται το ντόπινγκ στον ελληνικό αθλητισμό ;

Το 2003, με βάση τις οδηγίες του Παγκόσμιου Κώδικα Αντιντόπινγκ ιδρύθηκε το Εθνικό Συμβούλιο Καταπολέμησης Ντόπινγκ (Ε.Σ.ΚΑ.Ν.) που είναι ο εθνικός φορέας για την καταπολέμηση του ντόπινγκ. Έχει ως αρμοδιότητες το γενικό σχεδιασμό των ελέγχων, την εκπαίδευση και ενημέρωση πάνω σε θέματα ντόπινγκ, την παρακολούθηση των διεθνών εξελίξεων και την εκπροσώπηση της χώρας, την εισήγηση στον υφυπουργό αθλητισμού θεμάτων σχετικά με το ντόπινγκ κ.ά.

Στην Ελλάδα οι έλεγχοι αντιντόπινγκ γίνονται κυρίως από το Ε.Σ.Κ.Α.Ν. και χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες :

Tους ελέγχους εντός αγώνων (κατά τη διάρκεια των διαφόρων διοργανώσεων) και

τους ελέγχους εκτός αγώνων (αιφνιδιαστικά στην προπόνηση).

Οι έλεγχοι εκτός αγώνων έχουν ιδιαίτερη σημασία γιατί πολλές απαγορευμένες ουσίες μπορεί να λαμβάνονται στη διάρκεια της προετοιμασίας και να ρυθμίζεται η δόση τους έτσι ώστε στους αγώνες ο αθλητής να είναι «καθαρός». Για το λόγο αυτό, υπάρχει ολόκληρη διαδικασία με βάση την οποία επιλεγμένοι αθλητές και ομάδες αποστέλλουν πληροφορίες εντοπισμού (τα περίφημα «whereabouts») όπου αναφέρεται ο τόπος και χρόνος προπόνησης επί καθημερινή βάση, προκειμένου να είναι ανά πάσα στιγμή διαθέσιμοι για αιφνιδιαστικό έλεγχο.

Το κείμενο το έχει γράψει ο κ. Γιώργος Μαυρωτάς κι εμείς το αναδημοσιεύουμε. Ο κ. Μαυρωτάς είναι Χημικός – Μηχανικός, Λέκτωρ του Ε.Μ. Πολυτεχνείου, πρώην αρχηγός της ομάδας υδατοσφαίρισης του Ν.Ο.Β, πρώην αρχηγός της Εθνικής ομάδας, με 5 συμμετοχές σε Ολυμπιακούς Αγώνες (τελευταία συμμετοχή στην Ολυμπιάδα του Σίδνεϋ το 2000) και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής Ε.Σ.Κ.Α.Ν. (Εθνικό Συμβούλιο Καταπολέμησης Ντόπινγκ).


ping_om2
pali_om2
ksifaskia_om2
arsi_logo_trans (1)
par_om2
hbf.header-logo-regular
badminton_om2
(rugby)
SPORTSLAND_LOGO_small